Persoon vergeetachtig in supermarkt door stress

Je loopt naar de keuken en staat er. Waarom was je ook alweer? Je collega vertelde iets en halverwege het gesprek ben je de draad kwijt. Je legt je sleutels neer en tien minuten later zoek je ze overal. Het zijn kleine dingen, maar ze beginnen je op te vallen.

Je herkent het misschien ook: moeite met schakelen tussen taken, dingen vergeten die je altijd vanzelf onthoudt, het gevoel dat je hoofd vol zit maar tegelijk leeg is. Dit is geen aanstellerij. Dit zijn signalen die serieus genomen mogen worden.

Wat stress met je geheugen doet

Wanneer je gestrest bent, maakt je lichaam cortisol aan. Normaal gesproken helpt dat hormoon je om even snel te schakelen in lastige situaties. Maar bij langdurige stress blijft cortisol maar stromen, en dat is een probleem voor je hersenen.

Te veel cortisol over een langere periode is schadelijk voor de hippocampus: het deel van je brein dat verantwoordelijk is voor geheugen, concentratie én emotieregulatie. Neuronen raken uitgeput, sommige sterven zelfs af. Het gevolg? Je onthoudt minder, je concentreert je slechter, en je emoties zijn moeilijker in de hand te houden.

Uit onderzoek blijkt ook dat chronische stress de verhouding tussen grijze en witte hersenstof verstoort. Er wordt meer witte stof aangemaakt (verantwoordelijk voor signaaltransport) en minder grijze stof (verantwoordelijk voor informatieverwerking). Dat leidt tot een verstoorde informatieoverdracht, juist in de delen van je brein die je geheugen aansturen. Dit is dan ook een van de redenen waarom chronische stress zo veel schade kan aanrichten.

Piekeren maakt het alleen maar erger

Vergeetachtigheid door stress heeft nog een tweede oorzaak: piekeren. Je werkgeheugen, het deel van je brein dat informatie tijdelijk vasthoudt, heeft rust nodig om goed te functioneren. Piekeren legt daar constant beslag op.

En piekeren en stress gaan hand in hand. Stress leidt tot piekeren, piekeren leidt tot vergeetachtigheid, vergeetachtigheid leidt tot meer stress. Zo ontstaat een cirkel die zichzelf in stand houdt. Als je ook herkent dat je altijd zorgen maakt, dan is dat precies de vicieuze cirkel waar we het over hebben.

Aanhoudende vergeetachtigheid, zeker in combinatie met vermoeidheid en concentratieproblemen, kan een teken zijn van overspanning. Laat het niet te lang aanslepen.

Herken je dit patroon? In een vrijblijvend kennismakingsgesprek kijken we samen wat er speelt. Jij beslist daarna zelf of coaching iets voor jou is.

Plan een gratis kennismaking

Vermoeidheid versterkt alles

Stress maakt je moe. Vermoeidheid maakt je vergeetachtig. Slaapproblemen door spanning maken je nog vermoeider. En zo draait de cirkel verder.

Daar komen vaak ook andere klachten bij: hartkloppingen, gespannen spieren, een opgejaagd gevoel of zelfs paniekaanvallen. Je hoofd en lichaam zijn allebei overbelast. Het ene symptoom versterkt het andere.

Bij aanhoudende of plotselinge klachten: laat het altijd door je huisarts beoordelen. Vergeetachtigheid kan ook andere oorzaken hebben die niets met stress te maken hebben.

Tijdens en na een burn-out

Tijdlijn van geheugenklachten van vroege stress tot herstel na burn-out
Figuur 1. Geheugen- en concentratieproblemen ontwikkelen zich geleidelijk en zijn het langst zichtbaar in de herstelfase.

Vergeetachtigheid is niet alleen een vroeg signaal. Het kan ook heviger worden als je eenmaal in een burn-out zit. Tijdens een burn-out lijkt het alsof je hersenen het weigeren. Een gesprek volgen lukt nauwelijks. Iets terugdenken kost enorm veel moeite en levert alleen maar stress op. Plannen en overzicht houden voelt onmogelijk.

Na een burn-out herstellen de cognitieve functies, zoals concentratie en geheugen, het langzaamst. Zelfs als je je lichamelijk beter voelt, kan het zijn dat je hoofd nog niet mee is. Dat is frustrerend maar normaal. Het cortisol moet dalen, je zenuwstelsel moet tot rust komen. Dat kost tijd.

Te snel van stapel lopen vergroot het risico op terugval. Lees meer over wat een burn-out met je doet in ons gratis e-book over het herkennen van een burn-out.

Mensen die bij ons komen zijn vaak gewend om door te gaan. Hardwerkende professionals, ouders, ondernemers. Juist zij merken de vergeetachtigheid pas echt op als het al een tijdje speelt. En juist daarom is het goed om er vroeg bij te zijn.

Wacht niet tot het erger wordt. Elke maand dat je dit negeert, zit de spanning dieper. Met meer dan 10.000 mensen geholpen bij stress en burn-out weten onze coaches precies waar je staat. Geen verkooppraatje, een eerlijk gesprek over jouw situatie.

Bespreek je situatie

Wat kun je zelf doen?

De eerste stap is erkennen dat vergeetachtigheid een signaal is, geen teken van zwakte of ouderdom. Daarna zijn er dingen die helpen:

  • Geef je werkgeheugen rust. Schrijf dingen op in plaats van ze te proberen te onthouden.
  • Beperk multitasking. Schakel minder snel tussen taken, dat kost enorm veel energie.
  • Slaap serieus. Je hersenen verwerken en consolideren informatie tijdens je slaap.
  • Pak de stress aan bij de bron. Zolang cortisol hoog blijft, herstel je maar gedeeltelijk.

Dat laatste punt is precies waar coaching bij kan helpen. Wij behandelen geen medische aandoeningen. Maar de stress die je geheugen onderuithaalt? De vicieuze cirkel van piekeren, vermoeidheid en vergeten? Daar werken we wél aan. Samen met jou, op jouw tempo.

Als je naast vergeetachtigheid ook merkt dat je emotioneel uitgeput raakt, lees dan meer over emotionele uitputting en wat daarbij komt kijken.

Klaar voor een eerste stap?

Een vrijblijvend adviesgesprek kost je niets en verplicht je tot niets. We luisteren naar jouw situatie, koppelen je aan een passende coach en jij beslist daarna zelf of coaching past. Met 10+ jaar ervaring helpen we mensen elke week opnieuw weer in beweging.

Plan een vrijblijvend adviesgesprek

Bronnen