Het is avond. Je ligt op de bank, of in bed. Je hebt niets gedaan wat je normaal vermoeid zou maken. En toch voel je je hart bonzen. Snel, zwaar, soms onregelmatig. Je vraagt je af: is er iets mis met mijn hart?

Misschien heeft de cardioloog al alles nagekeken. Het bloedonderzoek is normaal. En dan hoor je: "Het is waarschijnlijk stress."

Dat klinkt als een non-antwoord. Maar het is een serieus signaal. Eén dat je niet moet negeren.

Wanneer bel je 112 of direct je huisarts?

Hartklachten zijn geen onderwerp om zelf te diagnosticeren. Het onderscheid tussen klachten door stress en een serieuze hartaandoening is moeilijk zelf te maken.

Bel 112 als je pijn of een zware druk op je borst hebt die niet weggaat als je rustig zit. De pijn kan ook in je arm, nek of kaak zitten, en je kunt erbij zweten of misselijk zijn.

Bel direct je huisarts of de huisartsenpost als je naast hartkloppingen:

  • snel of moeilijk ademt
  • merkt dat je hart heel snel blijft kloppen, ook als je rustig zit
  • het gevoel hebt dat je flauwvalt
  • merkt dat je hart ineens anders klopt dan je gewend bent, en dat het niet weggaat als je even rustig zit

Deze klachten kunnen wijzen op een medische oorzaak die niets met stress te maken heeft. Op Thuisarts lees je bij welke klachten je nog meer direct belt: bij hartkloppingen en bij pijn op je borst. Laat aanhoudende klachten altijd door je huisarts onderzoeken.

Persoon met hand op borst die hartkloppingen ervaart door stress

Wat stress doet met je hart

Stress zet je lichaam in de vecht-of-vluchtstand. Je bijnier maakt adrenaline en cortisol aan. Je hartslag stijgt, je bloeddruk ook. Je spieren krijgen meer bloed. Je lichaam bereidt zich voor op actie.

In een echte noodsituatie is dit precies wat je nodig hebt. Het probleem: je lichaam maakt geen onderscheid tussen een tijger en een overvolle agenda. Bij chronische stress blijft dit systeem de hele dag aanstaan. En je autonome zenuwstelsel, dat eigenlijk je hartslag automatisch regelt, raakt uit balans. Het gevolg kan zijn dat je hartslag ook in rust hoger blijft.

Stress is een van de dingen waardoor je hartkloppingen kunt krijgen, net als koffie, alcohol, roken of moeheid. Meestal zijn hartkloppingen niet gevaarlijk, schrijft Thuisarts. Langdurige stress is volgens de Hartstichting wel een risicofactor voor hart- en vaatproblemen, zoals hoge bloeddruk en hartritmestoornissen.

In rust klopt je hart meestal 60 tot 100 keer per minuut, schrijft de Hartstichting. Thuisarts houdt 60 tot 90 aan als je rustig zit. Is je hartslag in rust vaak hoger zonder duidelijke reden? Bespreek dat dan met je huisarts.

Merk je dat je hartslag vaak verhoogd is, zelfs als je niets doet? De burn-out test laat je zien hoe zwaar je op dit moment belast wordt. Je persoonlijke uitslag krijg je in je mail.

Ontdek waar je staat

Hoe herken je hartkloppingen door stress?

Hartklachten door stress kunnen zich op veel manieren uiten. Soms zijn ze opvallend, soms sluipend. Je kunt er weken of maanden mee rondlopen zonder de verbinding met stress te leggen.

Veelvoorkomende klachten zijn een bonzend of onregelmatig kloppend hart, een drukkend of benauwd gevoel op de borst, duizeligheid en een licht gevoel in je hoofd. Maar ook vermoeidheid, slecht slapen, een kloppend gevoel in je keel of nek, en angst kunnen erbij horen.

Hartkloppingen in rust zijn een apart signaal. Je zit op de bank, je probeert te slapen, en dan begint je hart te bonzen. Dit kan te maken hebben met overprikkeling van het zenuwstelsel, een onregelmatige ademhaling door stress, of met emotionele uitputting zoals bij een lichamelijke burn-out. Je lichaam staat letterlijk 's nachts nog aan.

Wakker worden met een hoge hartslag is eveneens een veelgehoorde klacht. Intense dromen, een verhoogd cortisol- en adrenalinepeil en angstreacties in je slaap kunnen je met een bonzend hart doen ontwaken. Soms gaat dit samen met een droge mond of misselijkheid. Adem je moeilijk? Bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost.

Klachten als vermoeidheid en duizeligheid kunnen ook andere oorzaken hebben, zoals bloedarmoede. Laat dit bij aanhoudende klachten altijd door je huisarts onderzoeken. Heb je een van de alarmsignalen van hierboven, bel dan 112 of direct je huisarts, zoals daar staat.

Lichaamssilhouet met aanwijzingen naar waar je een hoge hartslag door stress in je lichaam kunt voelen
Figuur 1. Een hoge hartslag door stress voel je door je hele lichaam, van je borst tot je keel.

Het verschil tussen acute stress en chronische overbelasting

Een hoge hartslag bij een presentatie, een conflict of een spannende situatie: dat is normaal. Je lichaam reageert op actie en kalmeert daarna weer. Zo is het bedoeld.

Bij chronische stress werkt dit mechanisme niet meer goed. Je lichaam staat weken, maanden, soms jaren te hoog. Het autonome zenuwstelsel raakt ontregeld. Je hartslag kan dan ook in je vrije tijd of in bed hoger blijven.

Misschien merk je zelf niet eens dat je gespannen bent. Maar als je er goed over nadenkt, zijn er toch spanningen, schrijft Thuisarts. Heb je vaak een continu onrustig gevoel, dan kan dat daarbij horen.

Voel je dat je vastzit in een patroon van spanning en lichamelijke klachten? Veel mensen twijfelen of hun klachten nog bij drukte horen. Met de gratis burn-outtest breng je je stress- en burn-outklachten in kaart.

Doe de burn-out test

7 tips om je hartslag te verlagen bij stress

Stress verminderen klinkt eenvoudiger dan het is. Zeker als je midden in een periode zit waarin de druk van alle kanten komt. Maar er zijn concrete stappen die je nu al kunt zetten.

1. Kom in beweging

Bewegen, zoals wandelen of rustig joggen, helpt tegen stress, schrijft Thuisarts. Krijg je tijdens het bewegen pijn op je borst of word je duizelig, stop dan. Gaat de pijn of druk niet weg als je rustig zit, bel dan 112. Gaat het wel weg, bespreek het dan met je huisarts.

2. Verbeter je slaap

Slaap is het fundament van herstel. Slaap je slecht, dan kom je moeilijker tot rust. Genoeg slapen staat bij Thuisarts in het rijtje dingen die helpen tegen stress.

3. Doe ademhalingsoefeningen

Langzame, diepe ademhaling activeert de nervus vagus, de zenuw die je hartslag vertraagt en je zenuwstelsel kalmeert. Een paar minuten rustig ademen kan al helpen. Meer weten over adem en stress? Lees ook over chronische hyperventilatie door stress.

4. Verminder cafeïne, alcohol en roken

Cafeïne verhoogt je hartslag direct. Alcohol verstoort je slaap en je zenuwstelsel. Roken belast je hart en bloedvaten. Als je al onder druk staat, versterken deze middelen de klachten merkbaar.

5. Blijf kalm bij hartkloppingen

Raak je in paniek als je hartkloppingen voelt, dan versterkt dat de klachten. Je maakt extra adrenaline aan, je hartslag stijgt verder. Probeer de klacht te observeren zonder er meteen op te reageren. Ga wandelen, praat erover met iemand, haal rustig adem.

6. Plan ontspanning in

Is je agenda te vol om te ontspannen? Plan bewust ruimte voor jezelf in. Ontspanning is geen beloning voor als het werk af is. Het is een voorwaarde om goed te kunnen blijven functioneren.

7. Leer je emoties te uiten

Emoties, zoals heel boos zijn of veel verdriet hebben, kunnen hartkloppingen geven, schrijft Thuisarts. Zit je ergens mee, praat er dan over: met een vriend of vriendin, je huisarts, een coach of een vertrouwenspersoon.

Als stress de oorzaak is

Blijkt stress de belangrijkste oorzaak te zijn? Dan is het zaak om die stress serieus aan te pakken. En daarin kunnen wij je helpen.

Wij zijn coaches, geen artsen of cardiologen. Wij stellen geen diagnoses en geven geen medisch advies. Maar de stress en burn-outklachten die bijdragen aan een verhoogde hartslag? Daar helpen wij je wel mee.

Misschien word je straks weer wakker zonder dat bonzende gevoel in je borst. Je hart klopt rustig. Je lichaam voelt niet meer als een motor die de hele nacht heeft gedraaid.

Wil je weten welke lichamelijke klachten nog meer kunnen voortkomen uit stress? Download dan ons gratis e-book over het herkennen van een burn-out, met een volledig overzicht van signalen die mensen vaak te lang negeren.

Klaar om de cirkel te doorbreken? In een gratis intake bespreken we jouw situatie. Onze 40+ ervaren coaches denken graag met je mee.

Plan je gratis intake

Klaar voor een eerste stap?

Je intake is gratis en verplicht je tot niets. We luisteren naar jouw situatie, koppelen je aan een passende coach en jij beslist daarna zelf of coaching bij je past. Met 10+ jaar ervaring helpen we mensen elke week opnieuw weer in beweging.

Plan je gratis intake

Bronnen