Het is halfvier 's middags. Je staart naar je scherm, maar de woorden dringen nauwelijks door. Achter in je hoofd begint het te trekken. Je nek voelt stijf, je schouders zitten hoog. En 's avonds op de bank zit die drukkende band om je hoofd er nog steeds, ook na de paracetamol van vanmiddag. Hoofdpijn door stress, denk je, zoals altijd als het druk is.

Zo'n drukkende band past vaak bij spanningshoofdpijn. Het komt veel voor: wereldwijd heeft ongeveer een kwart van de mensen spanningshoofdpijn, bijna twee keer zo vaak als migraine (overzichtsstudie uit 2022). Het is vervelend, maar niet gevaarlijk: er is niets mis in je hoofd, schrijft Thuisarts. En je kunt er zelf iets aan doen.

Persoon met hoofdpijn door stress op kantoor

Wat is spanningshoofdpijn?

Bij spanningshoofdpijn voel je een drukkende of knellende pijn aan beide kanten van je hoofd, alsof er een strakke band omheen zit. De pijn kan doortrekken naar je nek (WHO). Je nek- en schouderspieren kunnen stijf zijn of pijn doen, en fel licht of hard geluid kan de hoofdpijn erger maken. Misselijk ben je er meestal niet bij.

Het verschil met migraine: migraine komt in aanvallen, zit meestal aan één kant van je hoofd en voelt vaak bonzend. Migraine wordt erger als je iets gaat doen, zoals traplopen, en je kunt er misselijk bij zijn. Spanningshoofdpijn wordt niet erger als je beweegt. Meestal kun je er gewoon mee doorwerken. Sommige mensen hebben allebei.

Vergelijking tussen spanningshoofdpijn en migraine op vier kenmerken
Figuur 1. Het verschil tussen spanningshoofdpijn en migraine op vier herkenbare kenmerken.

Hoe lang duurt het, en hoe vaak komt het terug?

Spanningshoofdpijn kan een half uur duren, maar ook een paar dagen. Hoe vaak het terugkomt, verschilt per persoon. Artsen gebruiken een internationale indeling met drie niveaus:

  • Af en toe: minder dan één dag per maand, dus minder dan 12 dagen per jaar.
  • Vaak: 1 tot 14 dagen per maand, langer dan drie maanden.
  • Chronisch: 15 dagen of meer per maand, langer dan drie maanden.

Twijfel je wat voor hoofdpijn je hebt? Thuisarts heeft een hoofdpijndagboek dat je kunt printen. Je schrijft op wanneer je hoofdpijn hebt, hoe die voelt en welke pijnstillers je nam. Na een paar weken bekijk je het samen met je huisarts. Zo wordt duidelijk welke soort hoofdpijn je hebt.

Is het echt hoofdpijn door stress?

Misschien merk je het zelf: de hoofdpijn komt op als het druk is op je werk, na een conflict of na een paar nachten slecht slapen. Toch is het verband minder zeker dan het voelt.

Thuisarts, de site van de huisartsen, schrijft dat artsen niet precies weten hoe je spanningshoofdpijn krijgt. Of het door stress komt, of door gespannen spieren in je nek en schouders, is niet bekend. De Wereldgezondheidsorganisatie houdt het op een mogelijk verband: spanningshoofdpijn kan samenhangen met stress, of met klachten van spieren en gewrichten in je nek.

Wat Thuisarts wel noemt: hoofdpijn en spanning kunnen elkaar in stand houden. Door de hoofdpijn kun je je gespannen voelen of gespannen spieren krijgen, en daardoor kan de hoofdpijn blijven of erger worden. Heb je lang of vaak hoofdpijn, dan kunnen je zenuwen en hersenen ook gevoeliger worden voor pijn. Dan voel je de pijn sneller of sterker.

Stress zelf doet ook iets met je lijf. Er komen stresshormonen vrij, zoals adrenaline en cortisol. Je hart klopt sneller en er gaat meer bloed naar je spieren (Hartstichting). Na een korte piek komt je lichaam weer tot rust. Heb je langdurig veel stress, dan krijgt je lichaam te weinig tijd om te herstellen. Wat dat met je nek en schouders doet, lees je bij spierspanning door stress.

Heb je naast de hoofdpijn ook een drukkend gevoel op de borst of hartkloppingen? Dat kunnen dezelfde stressreacties zijn, op een andere plek in je lijf.

Wat ook hoofdpijn kan geven

Stress is niet het enige. Thuisarts noemt ook deze dingen:

  • slecht of te weinig slapen
  • veel cafeïne uit koffie, thee, cola, energiedrank of chocolade, of juist ineens stoppen met veel cafeïne
  • niet scherp zien
  • pijn in je nek
  • een probleem met je kaakgewrichten
  • verkoudheid of griep
  • vaak pijnstillers slikken (daarover verderop meer)

Sommige vrouwen hebben ook vaker hoofdpijn als ze ongesteld zijn.

Herken je dit patroon? De burn-out test laat je zien hoe zwaar je op dit moment belast wordt. Je persoonlijke uitslag krijg je in je mail.

Ontdek waar je staat

Waar de pijn zit en wat dat zegt

Druk op je voorhoofd en achter je ogen

Een drukkende pijn op je voorhoofd, of als een band rond je hele hoofd, past bij spanningshoofdpijn. Zit de druk vooral achter je ogen, kijk dan ook naar je ogen zelf. Niet scherp zien kan hoofdpijn geven, en Thuisarts raadt aan om je ogen te laten controleren als je niet scherp ziet. Ook bij een verkoudheid of griep kun je hoofdpijn hebben.

Pijn in je achterhoofd en nek, soms met duizeligheid

Zit de pijn achter in je hoofd, kijk dan ook naar je nek. Pijn in je nek kan hoofdpijn geven, en bij spanningshoofdpijn kunnen je nek- en schouderspieren stijf zijn. Een stekende of steeds terugkerende pijn achter in je hoofd kan ook komen door irritatie van de achterhoofdzenuw. De pijn zit dan achter op je hoofd, waar die zenuwen lopen. Laat dat nakijken door je huisarts als het aanhoudt.

Ben je er ook duizelig bij? Hoofdpijn en duizeligheid kunnen allebei horen bij overspannenheid of een burn-out, daarover verderop meer. Toch laat je hoofdpijn met duizeligheid altijd beoordelen door je huisarts. Meer over duizeligheid bij stress en burn-out lees je in een apart artikel.

Stekende pijn in je voorhoofd

Spanningshoofdpijn voelt meestal drukkend of knellend. Een stekende pijn past daar minder goed bij. Is je hoofdpijn heel anders of heftiger dan je gewend bent, maak dan een afspraak met je huisarts. Krijg je ineens heel heftige hoofdpijn, zoals je nog nooit had? Bel dan direct.

Wanneer naar de huisarts?

Wij zijn coaches, geen artsen. Meestal is de oorzaak van hoofdpijn niet ernstig, schrijft Thuisarts. Maar heb je ineens heftige hoofdpijn en klopt een of meer van deze dingen? Bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost:

  • De hoofdpijn is heel heftig, zoals je nog nooit had.
  • Je nek is pijnlijk of stijf als je je hoofd buigt.
  • Je hebt kleine rode vlekjes op je huid.
  • Je moet steeds overgeven.
  • Je hebt koorts en voelt je heel erg ziek.
  • Een deel van je lichaam werkt ineens niet goed: een verlamde arm of een verlamd been, een scheve mond, moeite met praten, ineens dubbel of slecht zien.
  • Je bent suf of verward.
  • Je bent zwanger of net bevallen.
  • Je hebt je hoofd gestoten in de afgelopen zes weken.

Maak een afspraak als je vaak hoofdpijn hebt en vaak pijnstillers nodig hebt, als de hoofdpijn blijft terwijl je de adviezen volgt, als je hoofdpijn heel anders of heftiger is dan je gewend bent, of als je je er zorgen over maakt. Dat geldt ook als de hoofdpijn aanhoudt of samengaat met duizeligheid.

Wanneer pijnstillers de hoofdpijn erger maken

Een paracetamol helpt soms, en het is begrijpelijk dat je ernaar grijpt. Maar slik je te vaak pijnstillers tegen hoofdpijn, dan kun je er juist meer hoofdpijn van krijgen. Dat heet hoofdpijn door pijnstillers, of medicatieafhankelijke hoofdpijn. Het komt veel voor, en het kan ook spanningshoofdpijn erger maken (Thuisarts).

Het kan ontstaan als je drie maanden of langer:

  • op 15 of meer dagen per maand paracetamol of een ontstekingsremmende pijnstiller slikt, zoals ibuprofen of naproxen
  • op 10 of meer dagen per maand migrainepillen (triptanen) of sterke pijnstillers (opioïden) slikt
  • op 10 of meer dagen per maand verschillende pijnstillers samen slikt

Het gaat om het aantal dagen, niet om het aantal pillen per dag. Je merkt het bijvoorbeeld doordat pijnstillers minder goed helpen, je ze steeds vaker nodig hebt of je 's ochtends al wakker wordt met hoofdpijn.

Persoon met spanningshoofdpijn op de bank

Wat dan helpt, is in één keer stoppen met alle hoofdpijnmedicijnen. Doe dat niet op eigen houtje: bespreek met je huisarts hoe je het aanpakt. Slik je sterke pijnstillers zoals tramadol, oxycodon, fentanyl of morfine? Maak dan eerst samen met je arts een stopplan, want van stoppen met deze middelen kun je ook klachten krijgen. De eerste dagen kan de hoofdpijn erger worden, omdat je lichaam aan de pijnstillers gewend is. Meestal wordt de hoofdpijn na twee tot drie weken minder. Vertel de mensen om je heen waarom je die eerste dagen minder kunt, dan begrijpen ze je beter.

Wat helpt tegen spanningshoofdpijn?

Gezond leven is volgens Thuisarts het belangrijkste om minder spanningshoofdpijn te hebben. Blijf daarbij doorgaan met je werk en je andere gewone dingen, ook dat kan de hoofdpijn minder maken. Dit hoort erbij:

  • Genoeg slapen.
  • Elke dag bewegen, het liefst buiten: een wandeling of een stuk fietsen (Thuisarts).
  • Elke dag tijd om te ontspannen. Rustige ademhalingsoefeningen kun je overal doen, ook achter je bureau.
  • Je nek- en schouderspieren ontspannen, en tussendoor letten op je houding: rechtop, met je schouders laag.
  • Minder koffie en alcohol, een voorbeeld dat Thuisarts zelf noemt. Let wel: ook ineens stoppen met veel cafeïne kan hoofdpijn geven.
  • Gezond eten.
  • Beter omgaan met stress. Dat hoort bij het advies van Thuisarts, ook al is niet bekend of stress de oorzaak is.
  • Praten met iemand die je goed kent als je zorgen hebt of je gespannen voelt.
  • Een hoofdpijndagboek bijhouden als de hoofdpijn vaker terugkomt. Dat helpt je huisarts om te zien welke hoofdpijn je hebt.

Heb je vooral op je werk last van hoofdpijn of van je nekspieren? Maak dan een afspraak met de bedrijfsarts, raadt Thuisarts aan. Samen kijk je wat er op je werk anders of beter kan.

Een massage of fysiotherapie kan prettig voelen, omdat je spieren even loslaten. Helpen de adviezen en af en toe een pijnstiller niet genoeg, bespreek dan met je huisarts welke hulp past. Thuisarts noemt oefentherapie, psychosomatische oefentherapie en gedragstherapie.

Voel je dat de spanning zich opstapelt? Veel mensen twijfelen of hun klachten nog bij drukte horen. Met de gratis burn-outtest breng je je stress- en burn-outklachten in kaart.

Doe de burn-out test

Hoofdpijn bij overspannenheid of een burn-out

Hoofdpijn staat bij Thuisarts in het rijtje lichamelijke klachten als je overspannen bent of een burn-out hebt. Daar staan ook heel erg moe zijn, duizeligheid, pijn op je borst, een hart dat extra snel klopt en last van je maag.

De hoofdpijn kan dus het eerste zijn wat je opvalt, terwijl er meer speelt. Dan gaat al je aandacht naar die ene klacht: pijnstillers, fysiotherapie, rust. De vermoeidheid, de prikkelbaarheid en het gevoel dat je niets meer overhebt voor de mensen om je heen tellen dan niet mee.

Ben je emotioneel uitgeput, slaap je slecht, heb je een voortdurend onrustig gevoel of last van trillen en beven? Kijk dan breder dan je hoofd. Welke signalen bij een burn-out horen, lees je bij burn-out klachten. De lichamelijke kant van burn-out heeft een eigen artikel.

Helpen pauzes niet meer, en staat je lichaam steeds in de hoogste versnelling? Dan kan dat wijzen op chronische stress of een naderende burn-out. Lees ook wat overspanning doet met je lijf.

Wij stellen geen diagnose en behandelen geen medische oorzaken van hoofdpijn. Waar we wel bij helpen, is de stress en spanning die eronder kan zitten. Je krijgt een vaste coach, en jullie wandelen buiten bij jou in de buurt of spreken online af. Er zijn 40+ coaches door heel Nederland.

Wil je een compleet overzicht van hoe je stress en burn-out herkent voordat het te ver gaat? Download ons gratis e-book over het herkennen van een burn-out.

Klaar voor een eerste stap?

Je intake is gratis en verplicht je tot niets. We luisteren naar jouw situatie, koppelen je aan een passende coach en jij beslist daarna zelf of coaching past. Met 10+ jaar ervaring helpen we mensen elke week opnieuw weer in beweging.

Plan je gratis intake

Bronnen