Jaloezie op de werkvloer: 10 tips voor leidinggevenden

Wanneer nijd de werksfeer vergiftigt

Je merkt het subtiel. Een collega die net iets te lang zwijgt als een ander wordt geprezen. Een opmerking die net iets te hard aankomt. Roddels die de ronde doen zonder duidelijke aanleiding. Jaloezie op de werkvloer begint klein, maar als je er niet op tijd bij bent, vreet het zich door het hele team heen.

De gevolgen zijn concreet. Samenwerking stagneert. Taken worden niet goed opgepakt. In het ergste geval worden prestaties actief tegengewerkt. Als leidinggevende is dit het moment om in te grijpen.

Waar komt jaloezie op de werkvloer vandaan?

Jaloezie gaat zelden echt over die andere collega. Het wijst bijna altijd op onzekerheid bij de persoon die jaloers is. Iemand ziet dat een ander betere klussen krijgt, meer complimenten ontvangt of sneller promotie maakt. Dat steekt. En in plaats van er zelf iets mee te doen, wordt de schuld bij de ander gelegd.

Die onzekerheid kan omslaan in roddels, conflicten, het negeren van collega's of zelfs het actief ondermijnen van hun werk. Een slechte werksfeer is dan al snel het resultaat. Uiteindelijk betaalt de hele organisatie de prijs.

Een lichte dosis onderlinge concurrentie kan een team scherp houden. Maar zodra jaloezie de resultaten begint te beïnvloeden, is bijsturen noodzakelijk.

10 tips om jaloezie op de werkvloer aan te pakken

1. Ga niet mee in negativiteit

Werknemers die komen klagen over een collega doen dat zelden expliciet uit jaloezie. Ze halen iemand naar beneden met roddels en negatieve verhalen. Laat je hier niet in meeslepen. Zoek juist naar de onderliggende oorzaak bij de klagende werknemer zelf.

2. Geef ieder zijn eigen domein

Jaloezie ontstaat vaak doordat werknemers appels met peren vergelijken. Zorg voor duidelijke, afgebakende takenpakketten. Als iedereen weet wat zijn of haar verantwoordelijkheid is, verdwijnt de onderlinge concurrentie vanzelf. Er ontstaat ruimte om van elkaar te leren.

3. Stel heldere doelen

Wil je dat je team samenwerkt? Stel dan concrete doelen, zowel voor het team als voor elk individu apart. Houd je daarbij aan feiten. Zodra gesprekken verzanden in meningen over wie iets beter kan, praten mensen over elkaar in plaats van mét elkaar.

4. Verhoog het werkplezier

Werknemers die goed in hun vel zitten, zijn flexibeler en minder gevoelig voor afgunst. Investeer in ontwikkeling: een cursus of training laat mensen groeien zonder dat het ten koste gaat van een ander. En wees royaal met oprechte complimenten, ook voor de stille harde werkers die minder in het oog springen.

5. Neem de tijd voor je mensen

Iedereen wil gezien en gehoord worden. Let erop dat je niet onbewust bepaalde werknemers meer aandacht geeft dan anderen. De opvallende collega's trekken vanzelf de meeste lof. Zorg dat de mensen die rustig en betrouwbaar doorwerken net zo goed worden erkend.

6. Kap roddels direct af

Als een werknemer een gesprek begint over een collega, stuur dan bij. Richt de focus op het gedrag van de persoon die voor je zit, niet op wat die ander allemaal fout doet. Roddelen lost niets op en vergiftigt de cultuur. Doe het zelf ook niet.

7. Zet kwaliteiten centraal

Er is weinig zo motiverend als doen waar je goed in bent. Stem de werkzaamheden zo goed mogelijk af op de sterke punten van je medewerkers. Werknemers die kunnen laten zien wat ze kunnen, zijn positiever ingesteld en minder gevoelig voor jaloezie.

8. Geef zelf het goede voorbeeld

Jij bepaalt de toon. Luister naar iedereen, behandel mensen gelijk en onderbouw feedback met feiten in plaats van oordelen. Als je als leidinggevende duidelijk laat zien hoe je promotie of extra verantwoordelijkheid verdient, motiveert dat het hele team om dat ook na te streven.

9. Vier successen samen

Behaalde doelen zijn een teamprestatie. Vier ze dan ook als zodanig. Wil je iemand extra in het zonnetje zetten? Wissel dit af. Als altijd dezelfde personen worden beloond, voedt dat precies de jaloezie die je wilt voorkomen.

10. Grijp in bij hardnekkig gedrag

Soms helpt niets van het bovenstaande. Je hebt het gesprek gevoerd, de situatie benoemd en toch verandert er niets. Op een gegeven moment is het geen kwestie van niet kunnen meer, maar van niet willen. Vraag jezelf dan af of deze persoon nog op de juiste plek zit. Eén negatief type kan een heel team meesleuren.

Jaloezie en stress: wanneer het verder gaat

Jaloezie op de werkvloer is niet alleen een teamprobleem. Het is ook een bron van aanhoudende stress, voor zowel de jaloerse werknemer als de collega die het doelwit is. Die stress stapelt zich op. En als dat lang genoeg doorgaat, vergroot het het risico op uitval. Denk aan conflicten op de werkvloer die escaleren, of medewerkers die uiteindelijk ziek gemeld worden met een burn-out.

Wij behandelen geen jaloezie als persoonlijkheidsvraagstuk. Daar zijn psychologen en therapeuten voor. Maar de stress en burn-outklachten die eruit voortvloeien? Daar helpen wij medewerkers en leidinggevenden wel mee. Met meer dan 10 jaar ervaring in stress- en burn-outbegeleiding zien we in onze praktijk regelmatig hoe werksfeer en individueel welzijn met elkaar verweven zijn.

Heb je het gevoel dat spanning in je team dieper zit dan gedoe over prestaties? Lees dan ook eens over het imposter syndroom, of bekijk wat je kunt doen bij een verstoorde arbeidsrelatie met een medewerker.

Bronnen

• Mental health at work (WHO, 2022)
• Envy and its consequences in the workplace (Journal of Applied Psychology, 2015)