Je hebt net een compliment gekregen van je leidinggevende. Een goed gesprek, mooie feedback. En toch, rijdend naar huis, bekruipt je dat vertrouwde gevoel: ze weten het nog niet. Ze hebben nog niet door dat ik eigenlijk helemaal niet zo goed ben als ze denken.
Je herkent het misschien ook in deze momenten. Als je een vergadering inloopt en denkt dat iedereen beter voorbereid is. Als je een e-mail drie keer herschrijft omdat hij nog niet goed genoeg is. Als een succes aanvoelt als geluk in plaats van als jouw verdienste.
Dit is geen aanstellerij. Dit is wat we het impostorsyndroom noemen, en je bent er lang niet de enige mee.
Wat is het impostorsyndroom?
De term stamt uit 1978. Klinisch psychologen Pauline Clance en Suzanne Imes beschreven het fenomeen bij hoogopgeleide vrouwen die ondanks objectief succes diep overtuigd waren van hun eigen onbekwaamheid. Zij noemden het de angst om "ontmaskerd" te worden.
Het impostorsyndroom is geen psychische stoornis. Het is een patroon van overtuigingen waarbij je je prestaties structureel onderschat en je succes toeschrijft aan geluk, toeval of de welwillendheid van anderen. Nooit aan jezelf.
Uit onderzoek van Bravata et al. (2020) blijkt dat 60 tot 70 procent van de mensen hier in de loop van hun carrière mee te maken krijgt. Onder zorgprofessionals ligt dat percentage zelfs rond de 62 procent. Vrouwen rapporteren het iets vaker dan mannen, maar het treft werkelijk iedereen: ondernemers, managers, studenten, ouders.
Heb je ook het gevoel dat je altijd een masker op hebt? Dat sluit nauw aan bij wat het impostorsyndroom met je doet.
Hoe ontstaat het?
Het impostorsyndroom heeft zelden één oorzaak. Het groeit langzaam, gevoed door een combinatie van persoonlijkheid, opvoeding en omgeving.
Mensen met weinig basisvertrouwen in zichzelf zijn gevoeliger. Als je als kind de boodschap meekreeg dat je nooit goed genoeg was, dat fouten niet mochten of dat prestaties de norm bepaalden, dan groeit die overtuiging mee. Ook perfectionisme speelt een grote rol: de lat ligt altijd hoger dan wat je net haalde, dus het voelt nooit echt als een overwinning.
Dat heeft direct te maken met faalangst. De angst om niet goed genoeg te zijn is bij het impostorsyndroom geen incidenteel gevoel, maar een constant achtergrondgeluid.
Herken je dit patroon bij jezelf? In een vrijblijvend kennismakingsgesprek kijken we samen wat er speelt. Eén gesprek, jij beslist daarna zelf.
Plan een gratis kennismakingWaarom leidt het tot stress en burn-out?
Hier zit de crux. Het impostorsyndroom is niet alleen vervelend, het is uitputtend.
De meeste mensen met dit patroon reageren op één van twee manieren. Ze gaan harder werken dan nodig is, want dan kan niemand ze pakken op fouten. Ze overschrijden hun eigen grenzen, slaan pauzes over en leveren werk af dat "perfect" moet zijn. Het resultaat is niet meer zelfvertrouwen, maar meer vermoeidheid. En meer druk. De kans op een burn-out neemt dan snel toe.
Anderen doen het omgekeerde: ze vermijden uitdagingen bewust. Als je de lat laag legt, valt er minder te verliezen. Maar zo raak je steeds verder van je eigen ambities verwijderd, verdwijnt het werkplezier en sluipt er een gevoel van leegte binnen dat kan uitgroeien tot een bore-out.
Elke maand dat je dit patroon negeert, verankert het zich dieper. Herstel duurt dan langer en kost meer energie. Dat is geen bangmakerij, maar gewoon hoe het werkt.
Soms speelt ook de werkomgeving een rol. Als je leidinggevende je stress geeft of je je al langer geen plek kunt vinden, versterkt dat het gevoel van tekortschieten alleen maar.
Wat kun je doen?
Het goede nieuws: je kunt loskomen van dit patroon. Niet in één keer, maar stap voor stap.
Praat erover. Het helpt enorm om te horen dat anderen hetzelfde gevecht in hun hoofd voeren. Alleen al een naam hebben voor wat je ervaart, geeft lucht. Neem iemand in vertrouwen, een vriend, collega of coach.
Zoek de onderliggende angst. Ben je bang om afgewezen te worden? Bang om ontslagen te worden als je een fout maakt? De meeste impostorgedachten zijn gebouwd op een angst die, als je er goed naar kijkt, niet klopt met de realiteit. Door de gedachten beter te leren herkennen, verliest het negatieve stemmetje grip op je gedrag. Dat sluit aan bij hoe anticipatieangst werkt: de ramp die je verwacht, treedt zelden op zoals je hem voor je ziet.
Schrijf complimenten op. Maak een lijstje van concrete successen en positieve feedback die je ontving. Niet om jezelf goed te praten, maar om op terug te vallen als negatieve gedachten de overhand nemen. Het is een manier om jezelf een realistischer spiegel voor te houden.
Stel je voor dat je over een paar maanden wakker wordt zonder dat gevoel van "vandaag word ik toch ontmaskerd". Veel mensen die wij begeleiden beschrijven dat moment als een fysieke opluchting. Ze werken nog even hard, maar vanuit vertrouwen. Niet vanuit angst.
Klaar om dat patroon te doorbreken? Onze 50+ ervaren coaches denken graag met je mee. Vrijblijvend adviesgesprek, geen verkooppraatje.
Vraag een adviesgesprek aanHoe coaching helpt bij het impostorsyndroom
Het impostorsyndroom is geen psychische aandoening en vraagt geen therapie. Maar het verdwijnt ook niet vanzelf door harder te werken of meer complimenten te ontvangen.
Bij Meulenberg Training & Coaching helpen we mensen die vastlopen door patronen van onzekerheid, perfectionisme en overmatige druk. We kijken waar jouw gevoel van tekortschieten vandaan komt, wat jou triggert om over je grenzen te gaan en hoe je stap voor stap meer vertrouwen opbouwt in je eigen kunnen.
We hebben inmiddels meer dan 10.000 mensen begeleid bij stress- en burn-outklachten. Een deel van hen herkende zichzelf precies in wat jij net las. Ze zijn geen andere mensen geworden, maar ze leven en werken wel vanuit een andere basis.
Wil je meer weten over hoe stress en burn-out zich uiten? Download ons gratis e-book over het herkennen van een burn-out.
Klaar voor een eerste stap?
Een vrijblijvend adviesgesprek kost je niets en verplicht je tot niets. We luisteren naar jouw situatie, koppelen je aan een passende coach en jij beslist daarna zelf of coaching past. Met 10+ jaar ervaring helpen we mensen elke week opnieuw weer in beweging.
Plan een vrijblijvend adviesgesprekBronnen
- Prevalence, Predictors, and Treatment of Impostor Syndrome: a Systematic Review (Bravata et al., Journal of General Internal Medicine, 2020)
- Global prevalence of imposter syndrome in health service providers: a systematic review and meta-analysis (PMC / NCBI, 2024)
Geschreven door
Team Meulenberg Training & Coaching
Achter Team Meulenberg Training & Coaching staat een landelijk netwerk van professioneel opgeleide stress- en burn-outcoaches. In ruim tien jaar hebben we meer dan 10.000 mensen door heel Nederland begeleid, terug naar rust, energie en werkplezier, met een aanpak die bewegen in de natuur combineert met persoonlijke begeleiding.
Onze coaches zijn opgeleid en gecertificeerd in onder meer stress- en burn-outcoaching en oplossingsgerichte coaching, en werken vanuit jarenlange praktijkervaring met mensen die vastliepen en weer in balans kwamen. Lees meer over ons team en onze werkwijze.
Veelgestelde vragen
Blijf je na het lezen met vragen zitten? Dit zijn de antwoorden die anderen op weg hielpen.
Faalangst is de angst om een taak niet goed uit te voeren, impostorsyndroom zit dieper: ook als je slaagt, blijf je overtuigd dat het geluk of toeval was, niet jouw verdienste. De twee hangen vaak samen, want perfectionisme en de constante angst om niet goed genoeg te zijn voeden allebei het gevoel dat je elk moment door de mand kunt vallen.
Een nieuwe rol of prestatie legt de lat hoger in je eigen hoofd, terwijl het onderliggende gevoel van tekortschieten hetzelfde blijft. In plaats van trots te voelen, denk je: nu moet ik het nog beter doen, anders ontdekken ze dat ik dit niet aankan. Succes lost het patroon dus niet op, het maakt de druk om te presteren vaak juist groter.
Nee, ervaring alleen lost het patroon niet op. Veel mensen met jarenlange ervaring en duidelijke successen voelen zich nog steeds een bedrieger, omdat het probleem niet in hun kunnen zit maar in hoe ze hun prestaties interpreteren. Zonder dat je er iets aan doet, kan het gevoel juist dieper inslijten naarmate je langer doorwerkt vanuit die onzekerheid.
Let op signalen als aanhoudende vermoeidheid, pauzes overslaan, werk dat nooit goed genoeg voelt en een groeiend gevoel van leegte of afstand tot je werk. Waar impostorsyndroom vooral in je hoofd speelt, merk je bij een naderende burn-out dat je lichaam meedoet: slecht slapen, prikkelbaarheid, of geen energie meer hebben voor dingen die je vroeger wel trokken.
Veel mensen boeken al vooruitgang door erover te praten, de onderliggende angst op te sporen en successen bewust bij te houden. Bij hardnekkige patronen helpt het om er met een buitenstaander naar te kijken, omdat je zelf soms te dicht op je eigen gedachten zit. Twijfel je waar je staat, dan is een vrijblijvend kennismakingsgesprek een laagdrempelige manier om daar samen naar te kijken.
