Het is vrijdagmiddag. Je collega loopt fluitend naar buiten, maar jij zit nog na te trillen van een vergadering die voor haar gewoon was. De geluiden, de verwachtingen, het afstemmen op iedereen tegelijk. Je bent bekaf. En je begrijpt niet waarom jij dit zo zwaar ervaart.
Voor veel vrouwen met autisme is dit geen uitzondering. Het is hun dagelijkse realiteit. En die realiteit blijft vaak jarenlang onzichtbaar, ook voor henzelf.
Vrouwen met autisme: lang onherkend
Autisme werd lange tijd gezien als iets wat vooral mannen betreft. De verhouding man-vrouw werd door professionals jarenlang geschat op vijf op één. Dat beeld klopt niet meer. Sommige onderzoekers gaan nu uit van een verhouding van twee op één.
Het verschil zit hem in hoe autisme zich bij vrouwen uit. Vrouwen leren van jongs af aan om zich aan te passen. Ze maken bewust oogcontact, spiegelen gedrag van anderen en passen hun toon aan op de situatie. Ze leren sociale regels aan als een soort taal die ze niet van nature spreken, maar wel vloeiend kunnen imiteren. Dat valt op school, op het werk en in sociale kringen nauwelijks op.
Maar dit voortdurend aanpassen is allesbehalve licht. Het kost enorm veel energie. En die energie raakt op.
Maskeren werkt, maar heeft een prijs
Het constant nabootsen van sociaal gedrag heeft een naam: maskeren. En maskeren is uitputtend. Niet op de manier dat je even moe bent na een drukke dag, maar structureel, diep in de botten moe. Het soort moe dat niet weggaat na een weekend rust.
Vrouwen met autisme geven bovendien aan dat ze hun spanningsniveau vaak niet geleidelijk voelen oplopen. Ze zitten schijnbaar vanuit het niets opeens op een punt van totale overbelasting. Dat maakt het lastig om tijdig bij te sturen. De signalen komen pas wanneer het eigenlijk al te laat is.
Sensorische overgevoeligheid speelt hierin ook een rol. Licht, geluid, drukte: prikkels die voor anderen vanzelfsprekend zijn, kunnen voor vrouwen met autisme een enorme aanslag zijn op het zenuwstelsel. Het gevolg is een uitgeput, hoofdpijnachtig gevoel dat zich moeilijk laat verklaren aan de buitenwereld, en aan henzelf.
Als je herkent dat je chronisch overbelast bent, is het goed om te weten dat dit een specifiek patroon is. Lees ook meer over chronische stress en hoe je daarvan af kunt komen.
Herken je dit patroon van uitputting en overbelasting? In een vrijblijvend kennismakingsgesprek kijken we samen wat er speelt. Jij beslist daarna zelf.
Plan een gratis kennismakingWaarom het risico op burn-out groter is
Vrouwen met autisme leggen de lat hoog voor zichzelf. Ze willen niet opvallen, niet afwijken, niet tekortschieten. Ze functioneren, vaak zelfs goed. Maar onder de oppervlakte draaien ze overuren.
Nieuwe situaties vragen extra inspanning, omdat ze niet kunnen terugvallen op eerder aangeleerde patronen. Sociale contacten kosten meer energie dan ze vaak zelf doorhebben. En als er dan ook nog een gezin draaiende gehouden moet worden, of een veeleisende baan, dan is overspanning of burn-out geen ver-van-mijn-bed-show meer.
Daar komt bij dat vrouwen met autisme vaker kampen met angstklachten en moeite hebben met het reguleren van emoties. Die combinatie maakt hen kwetsbaar voor emotionele uitputting. En die uitputting sluipt erin, lang voordat iemand er een naam aan geeft.
Elke maand dat je dit negeert, zit de spanning dieper. Herstel duurt dan langer en kost meer energie. Dat is geen dreigement, maar een eerlijk gegeven dat we keer op keer zien in onze praktijk.
Een diagnose geeft lucht
Veel vrouwen ontdekken dat ze autisme hebben via hun kind. Een dochter of zoon krijgt de diagnose, en ineens vallen er bij de moeder ook puzzelstukjes op hun plek. Dat moment kan bevrijdend zijn. Eindelijk een verklaring voor een leven vol aanpassen, niet begrijpen waarom dingen zo moeilijk zijn, en het gevoel altijd net niet te passen.
Een diagnose is geen etiket dat je kleiner maakt. Het is een lens waarmee je jezelf beter kunt begrijpen. En dat begrip helpt bij zelfacceptatie: de lat mag lager. Je hoeft niet alles perfect te doen. Je mag om hulp vragen.
Wij diagnosticeren geen autisme. Daarvoor verwijzen we je graag door naar een psycholoog of psychiater die gespecialiseerd is in autisme bij vrouwen. Maar de stress en burn-outklachten die voortkomen uit jarenlang maskeren en overbelasten? Daar helpen wij je wel mee.
We helpen al 10.000+ mensen door stress- en burn-outklachten heen. Geen verkooppraatje, een eerlijk gesprek over jouw situatie.
Bespreek je situatieWat coaching voor jou kan betekenen
Stel je voor: over een paar maanden weet je beter waar je grenzen liggen. Je herkent eerder wanneer je te veel prikkels binnenkrijgt. Je hebt structuur aangebracht die past bij hoe jij werkt, niet bij hoe anderen denken dat het hoort.
Onze coaches werken met mensen die gewend zijn door te gaan. Hardwerkende vrouwen die jarenlang hebben gefunctioneerd op doorzettingsvermogen en aanpassingsvermogen. Precies daarom voelen ze het vaak pas wanneer hun lichaam echt stop zegt.
Wat we concreet samen kunnen doen:
- Herkennen welke situaties de meeste energie kosten en waarom
- Structuur aanbrengen die rust geeft in plaats van stress
- Grenzen leren stellen zonder schuldgevoel
- Ruimte maken voor herstel, ook als je dat onwennig vindt
Kijk ook eens naar ons gratis e-book over het herkennen van een burn-out. Veel van de signalen die daarin worden beschreven zijn herkenbaar voor vrouwen die jarenlang hebben gecompenseerd.
Heb je last van lichamelijke klachten zoals hartkloppingen of trillen en beven? Laat die altijd door je huisarts beoordelen. Aanhoudende lichamelijke klachten verdienen altijd medische aandacht.
Klaar voor een eerste stap?
Een vrijblijvend adviesgesprek kost je niets en verplicht je tot niets. We luisteren naar jouw situatie, koppelen je aan een passende coach en jij beslist daarna zelf of coaching past. Met 10+ jaar ervaring helpen we mensen elke week opnieuw weer in beweging.
Plan een vrijblijvend adviesgesprekBronnen
- Autisme Expertisecentrum – Annelies Spek (Autisme Expertisecentrum, z.d.)
- Lai et al. – Sex/gender differences and autism: setting the scene for future research (PubMed, 2015)
- Bargiela et al. – The Experiences of Late-diagnosed Women with Autism Spectrum Conditions (PubMed, 2016)
Geschreven door
Team Meulenberg Training & Coaching
Achter Team Meulenberg Training & Coaching staat een landelijk netwerk van professioneel opgeleide stress- en burn-outcoaches. In ruim tien jaar hebben we meer dan 10.000 mensen door heel Nederland begeleid, terug naar rust, energie en werkplezier, met een aanpak die bewegen in de natuur combineert met persoonlijke begeleiding.
Onze coaches zijn opgeleid en gecertificeerd in onder meer stress- en burn-outcoaching en oplossingsgerichte coaching, en werken vanuit jarenlange praktijkervaring met mensen die vastliepen en weer in balans kwamen. Lees meer over ons team en onze werkwijze.
Veelgestelde vragen
Blijf je na het lezen met vragen zitten? Dit zijn de antwoorden die anderen op weg hielpen.
Bij een drukke week ben je moe, maar na een weekend rust knap je weer op. Bij maskeren zit de vermoeidheid dieper: ze blijft hangen, ook na rust. Kenmerkend is ook dat je spanning niet geleidelijk voelt oplopen, maar ineens op een punt van totale overbelasting zit. Merk je dat patroon, dan wijst dat eerder op structurele overbelasting dan op een toevallig zware periode.
Ja, dat komt juist vaak voor bij vrouwen. Je functioneert aan de buitenkant goed, soms zelfs uitstekend, terwijl je onder de oppervlakte overuren draait om alles bij te benen. Sociale situaties en nieuwe omstandigheden kosten je stiekem veel meer energie dan bij anderen. Juist omdat het niet opvalt, blijft de belasting jarenlang onzichtbaar, tot je lichaam op een gegeven moment de rem erin gooit.
Vaak pas op volwassen leeftijd, en regelmatig via een omweg: het kind krijgt de diagnose autisme, en de moeder herkent daarin ineens haar eigen leven. Puzzelstukjes die jarenlang los lagen, vallen dan op hun plek. Dat late moment van herkenning verklaart ook waarom veel vrouwen tot die tijd denken dat hun vermoeidheid en overbelasting gewoon bij hen horen.
Minder maskeren kan enorm verlichten, omdat je dan niet meer voortdurend energie steekt in het nabootsen van sociaal gedrag. Beginnen doe je klein: merk op in welke situaties je het meeste maskert en waarom. Bij wandelcoaching bijvoorbeeld val je vanzelf minder in dat patroon, omdat er geen oogcontact of directe sociale druk is, wat ruimte geeft om te voelen wat voor jou echt nodig is.
Nee, prikkelgevoeligheid komt bij veel mensen voor, ook zonder autisme. Bij vrouwen met autisme valt het vooral op als het samengaat met andere patronen: jarenlang aanpassen aan anderen, moeite met het aanvoelen van je eigen grenzen, en een uitputting die niet in verhouding lijkt te staan tot wat er objectief gebeurd is. Het is die combinatie die het onderscheidend maakt, niet de prikkelgevoeligheid op zichzelf.
