Je zoekt online naar wat je voelt. Je stuit op termen als "gegeneraliseerde angststoornis" of "DSM-5". Je leest criteria. En ergens denk je: dit klinkt als ik. Maar wat nu?
De DSM-5 is een handboek. Het classificeert, het labelt. Maar een label alleen maakt je niet beter. Wat je wél helpt: begrijpen wat er speelt en de juiste stap zetten.
Wat is de DSM-5 eigenlijk?
DSM staat voor Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Het is een classificatiesysteem van de American Psychiatric Association, bedoeld voor psychologen, psychiaters en huisartsen. Het helpt professionals om klachten te benoemen en te categoriseren.
De DSM-5 is de vijfde versie van dit handboek. Ten opzichte van eerdere versies zijn de criteria aangescherpt, zijn er nieuwe inzichten verwerkt en zijn sommige stoornissen anders ingedeeld. Voor jou als lezer is het belangrijkste om te weten: de DSM-5 stelt geen diagnose. Dat doet een professional.
Wat zegt de DSM-5 over angststoornissen?
Volgens de DSM-5 is er sprake van een angststoornis als je gedurende minstens zes maanden, vaker wel dan niet, last hebt van buitensporige angst of bezorgdheid. Die angst beperkt je in je dagelijks leven, op het werk of in je sociale contacten.
Bijkomende klachten zijn rusteloosheid, slaapproblemen, concentratieproblemen en spierspanning. Mensen die dit herkennen, geven vaak aan dat het voelt alsof de bezorgdheid vanzelf gaat. Alsof je hem niet kunt uitzetten.
Welke angststoornissen onderscheidt de DSM-5?
De DSM-5 maakt onderscheid tussen meerdere vormen van angststoornissen. De meest voorkomende zijn:
Paniekstoornis. Je wordt plotseling overvallen door intense angst of een gevoel van intens onbehagen. Een paniekaanval duurt meestal enkele minuten tot een halfuur. Als dit regelmatig gebeurt, spreekt de DSM-5 van een paniekstoornis.
Specifieke fobie. Een extreme angst voor één specifiek ding of situatie, zoals hoogte, spinnen of de tandarts. Hoe je er vanaf komt hangt sterk af van het type fobie en de achterliggende oorzaak.
Sociale angststoornis. De angst om negatief beoordeeld te worden in sociale situaties. Bang zijn voor kritiek, uitgelachen worden of afwijzing. Mensen met sociale angst mijden sociale contacten, wat kan leiden tot isolement en verdere klachten. Lees meer in ons artikel over ontwijkend gedrag en persoonlijkheidsstoornissen.
Gegeneraliseerde angststoornis. Voortdurende, brede bezorgdheid over van alles. Niet één specifieke angst, maar een aanhoudend piekerpatroon. Dit wordt ook wel een piekerstoornis genoemd. Herken je dit? Je bent daarin zeker niet alleen.
Separatieangststoornis. Een extreme angst om gescheiden te worden van iemand aan wie je gehecht bent. Dit komt vaker voor bij kinderen, maar ook volwassenen kunnen er last van hebben.
PTSS. Posttraumatische stressstoornis ontstaat na een schokkende gebeurtenis die niet goed is verwerkt. Flashbacks, nachtmerries en vermijding zijn veelvoorkomende klachten. PTSS valt inmiddels in een aparte categorie binnen de DSM-5, maar wordt historisch gezien vaak in één adem met angststoornissen genoemd.
Herken je jezelf in een van deze beschrijvingen en merk je dat angstklachten je leven beïnvloeden? In een vrijblijvend kennismakingsgesprek kijken we samen wat er speelt. Jij beslist daarna zelf.
Plan een gratis kennismakingWat kun jij zelf doen met deze informatie?
Een diagnose stellen is aan een psycholoog of psychiater, niet aan een handboek en ook niet aan onszelf. Maar begrijpen wat er in jou omgaat, is een eerste stap.
Wat helpt is bijhouden wanneer je angst het sterkst is, in welke situaties het erger wordt en wat je er al aan hebt geprobeerd. Sommige mensen merken dat bewegen, meditatie of het opschrijven van gedachten al iets van lucht geeft. Maar als de klachten langer aanhouden, is het verstandig om een huisarts of psycholoog te raadplegen.
Aanhoudende angstklachten die je dagelijks functioneren beperken: laat die altijd beoordelen door een professional. Een angststoornis is behandelbaar, maar je hoeft het niet alleen uit te zoeken.
Waar past coaching bij angst?
Wij zijn coaches, geen psychologen of therapeuten. Angststoornissen behandelen wij niet zelf. Dat is het werk van GGZ-professionals en daarnaar verwijzen we ook door wanneer dat passend is.
Wat wij wél zien: veel mensen met angstklachten lopen ook vast op stress en burn-outklachten. De spanning die angst met zich meebrengt vreet energie. Slapen lukt niet. Concentreren ook niet. En op een gegeven moment is er weinig meer over.
De stress en uitputtingsklachten die voortkomen uit langdurige angst? Daar helpen wij wel bij. Met meer dan 10+ jaar ervaring en 50+ coaches begeleiden we mensen bij het terugvinden van rust, energie en veerkracht. Niet als vervanging van therapie, maar als aanvulling erop.
Veel van onze cliënten zijn mensen die lang hebben doorgezet, gewend zijn zichzelf weg te cijferen en pas hulp zoeken als hun lichaam echt stop zegt. Als jij je daarin herkent: dat is geen zwakte. Dat is menselijk.
Voel je dat stress en uitputting je in de weg zitten? We helpen al 10.000+ mensen door dit soort klachten heen. Geen verkooppraatje, een eerlijk gesprek over jouw situatie.
Bespreek je situatie met een coachStel je voor
Stel je voor: over een paar maanden slaap je weer. Je weet wat er bij jou speelt en je hebt handvatten om ermee om te gaan. Je hoeft niet meer voortdurend op scherp te staan. Veel mensen die bij ons komen beschrijven dat eerste moment dat ze weer gewoon kunnen ademhalen zonder dat de bezorgdheid meteen terugkomt. Dat moment is er. Maar elke maand dat je wacht met hulp zoeken, zit de spanning dieper. Herstel duurt dan langer en kost meer energie.
Wil je meer lezen over angstklachten en medicatie als behandeloptie? Bekijk dan ook ons artikel over medicatie bij angststoornissen.
Klaar voor een eerste stap?
Een vrijblijvend adviesgesprek kost je niets en verplicht je tot niets. We luisteren naar jouw situatie, koppelen je aan een passende coach en jij beslist daarna zelf of coaching past. Met 10+ jaar ervaring helpen we mensen elke week opnieuw weer in beweging.
Plan een vrijblijvend adviesgesprekBronnen
- Angststoornissen (Trimbos-instituut, geraadpleegd 2024)
Geschreven door
Team Meulenberg Training & Coaching
Achter Team Meulenberg Training & Coaching staat een landelijk netwerk van professioneel opgeleide stress- en burn-outcoaches. In ruim tien jaar hebben we meer dan 10.000 mensen door heel Nederland begeleid, terug naar rust, energie en werkplezier, met een aanpak die bewegen in de natuur combineert met persoonlijke begeleiding.
Onze coaches zijn opgeleid en gecertificeerd in onder meer stress- en burn-outcoaching en oplossingsgerichte coaching, en werken vanuit jarenlange praktijkervaring met mensen die vastliepen en weer in balans kwamen. Lees meer over ons team en onze werkwijze.
Veelgestelde vragen
Blijf je na het lezen met vragen zitten? Dit zijn de antwoorden die anderen op weg hielpen.
Niet per se. Piekeren hoort bij het leven en iedereen maakt zich weleens ergens zorgen over. Pas als de bezorgdheid minstens zes maanden aanhoudt, je bijna dagelijks in de greep houdt en je dagelijks functioneren echt beperkt, spreekt de DSM-5 van een gegeneraliseerde angststoornis. Merk je dat piekeren je energie opslokt en je slecht slaapt, dan is het zinvol om dat serieus te nemen, ook zonder dat er meteen een diagnose aan hangt.
Ja, dat zien we regelmatig. Langdurige angst en spanning kosten veel energie. Je lichaam staat voortdurend op scherp, slapen lukt niet goed en concentreren wordt lastiger. Op een gegeven moment raakt die energiereserve op en glijd je richting uitputting of een burn-out. De angst zelf is dan niet meer het enige probleem, de opgebouwde stress en vermoeidheid gaan een eigen leven leiden.
Dat verschilt per persoon en hangt af van hoelang de klachten al spelen en hoe diep de spanning zit. Wat wel duidelijk is: hoe langer je wacht met hulp zoeken, hoe dieper de spanning zich vastzet en hoe langer herstel meestal duurt. Op tijd erkennen wat er speelt en actief aan de slag gaan, geeft je de beste kans om sneller weer rust en energie terug te vinden.
Meestal niet. Angstklachten die je links laat liggen, hebben de neiging om te blijven of zelfs te verergeren, zeker als ze al langer dan zes maanden spelen. Bewegen, mediteren of gedachten opschrijven kan tijdelijk lucht geven, maar bij aanhoudende klachten is het verstandig om ze serieus te laten beoordelen. Wegkijken lost de onderliggende spanning niet op en kan de weg naar herstel juist langer maken.
Zenuwen bouwen meestal geleidelijk op bij een spannende gebeurtenis en zakken daarna weer af. Een paniekaanval overvalt je juist plotseling, vaak zonder duidelijke aanleiding, met intense angst of onbehagen die enkele minuten tot een halfuur kan duren. Gebeurt dit regelmatig en op onverwachte momenten, dan spreekt de DSM-5 van een paniekstoornis. Het onvoorspelbare karakter en de hevigheid maken het verschil met gewone spanning.
