Het is maandagochtend. Een van je beste medewerkers meldt zich voor de derde keer in twee maanden ziek. Je vermoedt al langer dat de werkdruk te hoog ligt, maar je weet niet precies waar je moet beginnen. Dit scenario speelt zich dagelijks af in organisaties door heel Nederland. En de kosten lopen op.

Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) is de verzamelnaam voor alle werkgebonden factoren die stress veroorzaken. Hoge werkdruk, pesten, agressie, intimidatie, discriminatie. Het zijn geen losse incidenten. Ze bepalen samen of een medewerker elke dag met energie naar zijn werk gaat, of langzaam afbrandt.

Medewerker zit stil voor zich uit te kijken op de werkplek

Hoe groot is het probleem?

De cijfers zijn nuchter. Bijna een derde van het ziekteverzuim in Nederland wordt veroorzaakt door PSA. Van alle arbeidsongeschiktheid heeft bijna 50% een psychische oorzaak. En de loondoorbetaling bij ziekte steeg van 5,1 miljard euro in 2015 naar 8,3 miljard in 2023. Daarvan is ongeveer 4,9 miljard toe te schrijven aan PSA.

Ruim 19% van de werknemers ervaart minstens enkele keren per maand burn-outklachten. Tegelijk geeft 40% van de werknemers aan vaak of altijd erg veel werk te doen. En 17% heeft in 2023 te maken gehad met ongewenst gedrag op de werkvloer, zoals pesten of intimidatie.

Elke maand dat je dit negeert, zitten de klachten bij medewerkers dieper. Herstel duurt dan langer en kost meer energie, voor hen én voor jouw organisatie.

Wil je weten hoe je PSA-gerelateerd verzuim in jouw organisatie kunt aanpakken? Onze coaches denken vrijblijvend met je mee. Geen verkooppraatje, een eerlijk gesprek over jouw situatie.

Bespreek je situatie

Wat valt er precies onder PSA?

De Arbowet definieert PSA als alle factoren in de werksituatie die stress veroorzaken. Dat zijn vier hoofdcategorieën.

Hoge werkdruk. Structureel te veel werk, een te hoog werktempo of taken die niet passen bij iemands vaardigheden. Een medewerker die dat lang volhoudt, loopt op zijn tenen. Uiteindelijk leidt dit tot uitval. Lees meer over de signalen wanneer werk te veel vraagt van een medewerker.

Ongewenst gedrag. Pesten begint vaak als grap, maar is structureel vernederend voor degene die het treft. Agressie en geweld, zowel fysiek als verbaal, hebben een grote impact op het veiligheidsgevoel op de werkvloer. Seksuele intimidatie, dubbelzinnige opmerkingen of chantage, zorgt voor extra stress bij de betrokken medewerker. Een conflict op de werkvloer vergroot de kans op langdurig verzuim aanzienlijk.

Discriminatie. Op basis van afkomst, handicap, politieke voorkeur of andere kenmerken. Dit tast het gevoel van veiligheid en gelijkwaardigheid aan.

Een slechte werksfeer. Teams waar weinig vertrouwen is, waar problemen niet bespreekbaar zijn of waar een slechte werksfeer heerst, produceren meer stress. Medewerkers voelen zich dan niet vrij om grenzen aan te geven of om hulp te vragen.

Spectrum van gezonde werkdruk tot burn-out in vier stappen
Figuur 1. Van gezonde druk naar burn-out: zo verschuift de balans bij medewerkers onder aanhoudende PSA.

Wat is PSA-beleid en waarom is het verplicht?

Volgens de Arbowet ben je als werkgever verplicht om actie te ondernemen. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert hier ook op. Dat begint met een Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E). In drie stappen: risico's inventariseren, risico's evalueren, een plan van aanpak maken.

Maar een RI&E is een beginpunt, geen eindpunt. Een effectief PSA-beleid vraagt om meer.

Een goed PSA-beleid bevat in elk geval deze elementen:

  • Regelmatige risico-inventarisaties om knelpunten vroeg te signaleren
  • Heldere meldroutes via een vertrouwenspersoon of bedrijfsmaatschappelijk werker
  • Training voor leidinggevenden om stresssignalen tijdig te herkennen
  • Open communicatie als structureel onderdeel van de werkcultuur
  • Periodieke evaluatie zodat het beleid actueel blijft

Veel van onze cliënten die als leidinggevende bij ons komen, beschrijven dat eerste moment dat ze het tij zagen keren: niet door grote ingrepen, maar door eerder te vragen hoe het echt gaat.

Klaar om verzuim in jouw organisatie structureel aan te pakken? Met 50+ ervaren coaches en 10+ jaar ervaring helpen wij leidinggevenden en medewerkers verder. Één gesprek, jij beslist daarna zelf.

Plan een gratis kennismaking

Wat kun je als leidinggevende concreet doen?

Beleid staat op papier. Cultuur leef je. De grootste impact maak je als leidinggevende in dagelijks gedrag.

Wees bereikbaar, maar bescherm ook de rust. Eén op de twee werknemers checkt zijn werkmail buiten werktijd. Dat was in 2002 nog één op de tien. Steeds meer organisaties stellen een recht op onbereikbaarheid in. Niet als gunst, maar als beleid. Medewerkers die echt kunnen loskomen van werk, presteren duurzamer.

Stimuleer grenzen stellen. Een medewerker die nee kan zeggen, deelt problemen eerder. Dat scheelt escalaties achteraf. Creëer een sfeer waarin nee een normaal antwoord is, niet een signaal van zwakte.

Investeer in verbinding. Een gezamenlijke pauze is geen verloren tijd. Collega's met een goede band voelen zich verantwoordelijker en ervaren meer werkplezier. Ze herkennen ook eerder wanneer een collega het moeilijk heeft.

Stimuleer delegeren. Perfectionisme en het idee dat je alles zelf moet doen, zijn een recept voor overbelasting. Leer medewerkers elkaar te vertrouwen en taken over te dragen. Zo wordt kennis gedeeld en niemand draagt de last alleen.

Medewerkers die bij ons in coaching komen, zijn vaak mensen die al lang zijn doorgegaan terwijl hun lichaam stop had willen zeggen. Juist hardwerkende professionals, ouders en zelfstandigen voelen de uitputting pas als het te laat is. Wil je meer inzicht in hoe burn-outklachten zich ontwikkelen? Download onze gratis gids over het herkennen van een burn-out.

Wij behandelen geen PSA. Maar de gevolgen ervan wel.

Wij zijn coaches, geen arbeidsjuristen of bedrijfsartsen. Het ontwikkelen van PSA-beleid vraagt om specialisten op dat vlak. Maar de stress en burn-outklachten die medewerkers overhouden aan een te hoge werkdruk, ongewenst gedrag of een onveilige werksfeer? Daar helpen wij wel bij.

Wij begeleiden medewerkers bij herstel van burn-out en stressklachten. Wij coachen leidinggevenden die zelf vastlopen. En wij helpen organisaties bij re-integratie na langdurig verzuim. Met meer dan 10.000 mensen die we al hielpen, weten onze coaches wat werkt en wat niet.

Bij aanhoudende psychische klachten, zoals angst, depressie of traumaklachten, verwijzen wij door naar een huisarts, psycholoog of therapeut. Coaching is aanvullend: wij helpen bij het verminderen van stress, het opbouwen van veerkracht en het herstel van burn-out.

Stel je voor: over een paar maanden loopt die medewerker die zich nu ziek heeft gemeld weer met energie door de deur. Niet omdat het probleem werd genegeerd, maar omdat iemand vroeg genoeg in actie kwam.

Wil je als werkgever of leidinggevende verzuim verminderen en medewerkers beter ondersteunen? In een vrijblijvend adviesgesprek bespreken we wat coaching kan betekenen voor jouw organisatie.

Vraag een adviesgesprek aan

Klaar voor een eerste stap?

Een vrijblijvend adviesgesprek kost je niets en verplicht je tot niets. We luisteren naar jouw situatie, koppelen je aan een passende coach en jij beslist daarna zelf of coaching past. Met 10+ jaar ervaring helpen we mensen elke week opnieuw weer in beweging.

Plan een vrijblijvend adviesgesprek

Bronnen